Thứ Tư, 26 tháng 4, 2017

Thân Cận Bậc Trí Hiền - Bhikkhu Bodhi

Thân Cận Bậc Trí Hiền
Association with the Wise 

By Bhikkhu Bodhi - 1998

Việt dịch - Minh Hạnh , ngày 26-4-2017

Kinh Maha-Mangala, là kinh Đại Phước Lành, một trong những bài kinh Phật giáo phổ biến nhất, nằm trong các bài kinh điển thiêng liêng tiêu chuẩn của kinh điển Pali. Bắt đầu bài kinh khi một vị Trời dung sắc thù thắng với hào quang chiếu diệu, đã xuống thế gian trong một đêm tĩnh lặng, đến đảnh lễ Đức Phật tại Jeta Grove (Kỳ Viên) và hỏi về con đường mang đến những phước lành cao thượng. Trong đoạn kệ đầu tiên Đức Phật trả lời, Ngài tuyên bố rằng phước lành cao thượng đến từ việc Không gần gũi kẻ ác và Thân cận bậc trí hiền (asevana ca balanam, panditanan ca sevana).Từ đó cho đến hết phần còn lại của bài kinh tiếp tục trình bày tất cả các khía cạnh khác nhau của những điều mang lại hạnh phúc con người, kể cả loài người và chư thiên, thì sự quy cho việc thân cận bậc trí hiền là bài kệ mở đầu đã nhấn mạnh đến một điểm then chốt: đó là sự tiến triển dọc theo con đường tu tập Giáo Pháp xoay quanh việc đưa ra những lựa chọn đúng đắn trong tình bạn của chúng ta.

Trái ngược với các học thuyết tâm lý nhất định, tâm trí con người không phải là một buồng đóng kín bao bọc một nhân cách không thay đổi được hình thành bởi sinh học và kinh nghiệm còn trứng nước. Chính xác hơn, trong suốt cuộc đời tâm con người là một thực thể tự nó dễ uốn nắn liên tục để đáp ứng những ảnh hưởng xã hội nơi nó sinh sống. Tránh xa không giao thiệp với những người cố chấp và không chịu thay đổi, những liên hệ xã hội không thay đổi và lặp đi lặp lại của chúng ta lôi kéo chúng ta vào trong một quá trình kiên định tâm lý thẩm thấu tạo ra những cơ hội quý báu cho sự tăng trưởng và sự thay đổi. Giống như những tế bào sống tham dự vào một cuộc đối thoại với đồng loại của chúng, tâm chúng ta truyền đạt và tiếp thu những tin tức và gợi ý đều đặn điều này có thể thay đổi sâu sắc ngay cả ở dưới mức bắt đầu của nhận thức.

Điểm quan trọng đặc biệt cho sự tiến triển tinh thần của chúng ta là lựa chọn bạn và người đồng hành, là những người hầu như có thể có tác động đến quyết định vận mệnh của chúng ta. Đó là vì chúng ta đã hiểu được tâm của chúng ta bị ảnh hưởng như thế nào đối với bạn đồng hành của chúng ta điều mà Đức Phật đã nhấn mạnh nhiều lần về giá trị của tình bạn tốt (kalyanamittata) trong đời sống tu tập. Đức Phật dạy rằng Ngài không thấy điều gì làm ảnh hưởng nhiều đến sự sinh khởi phẩm chất bất thiện trong một người như là người bạn xấu, không có gì lợi ích hơn cho sự sanh khởi phẩm chất thiện như là người bạn tốt (AN 1.vii, 10; I.viii , 1). Lần nữa, Đức Phật nói rằng Ngài không thấy một yếu tố nào bên ngoài dẫn đến nhiều tổn hại như tình bạn xấu, và không có yếu tố nào bên ngoài khác dẫn đến lợi ích nhiều như tình bạn tốt (AN 1.x, 13,14).Xuyên qua ảnh hưởng của một người bạn tốt mà một đệ tử được dẫn dắt tu tập con đường Bát Chánh Đạo để giải thoát khỏi mọi khổ đau (SN 45: 2).

Trong Phật giáo, tình bạn chân chính, mang ý nghĩa đáng kể hơn là kết giao với những người mà người ta chỉ thấy là làm bạn sơ giao và chia sẻ với họ những quyền lợi của mình. Có nghĩa là trong kết quả tìm kiếm những người bạn trí hiền là người có thể tư vấn và lời chỉ dẫn. Nhiệm vụ của người bạn trí hiền không chỉ cung cấp tình bạn trong việc dẫn dắt sự tu tập. Người bạn thật sự là bậc trí hiền và có lòng từ bi là người có sự hiểu biết và sự thông cảm, sẵn sàng chỉ trích và nhắc nhở, chỉ ra những lỗi lầm của mình, ủng hộ và giúp đỡ, nhận thức rằng tận cùng của tình bạn là sự tăng tiến trong Giáo Pháp. Đức Phật đã trả lời một người đệ tử bằng cách mô tả ngắn gọn một người bạn tốt trong một câu kinh Pháp Cú: Khi gặp bậc hiền trí, Chê trách và chỉ lỗi, Xem như chỉ kho tàng, Nên thân bậc trí ấy, Sự thân cận như vậy, Là tốt, không phải xấu"(Dhp 76).

Kết giao với người trí tuệ là cốt lõi đối với sự phát triển tâm linh bởi vì ảnh hưởng thân giáo và lời khuyên của một vị tâm tu theo phạm hạnh là yếu tố quyết định sự giác ngộ và nuôi dưỡng sự bộc lộ tiềm năng tinh thần của chúng ta chưa được khai thác.Tâm không tu tập thì nuôi dưỡng những ý tưởng tiềm ẩn chưa sanh khởi, từ sự sâu thẳm của tính ích kỷ, tính tự cao tự đại và hung hăng cho đến đỉnh cao của trí tuệ, sự quên mình và lòng trắc ẩn. Việc chúng ta phải đương đầu, như những người học Phật Pháp, là kiểm tra và ngăn lại những tư tưởng không lành mạnh và thúc đẩy sự phát triển của tư tưởng lành mạnh, những giá trị dẫn đến giác ngộ,sự tự chủ và sự thanh tịnh. Tuy nhiên, khuynh hướng của tâm chúng ta không trưởng thành và suy sụp trong sự trống vắng. Chúng chịu ảnh hưởng của sự tác động liên tục của môi trường rộng lớn hơn, và trong số những ảnh hưởng mạnh mẽ nhất là những người chúng ta liên hệ, những người chúng ta xem như là người thầy, là người cố vấn và là bạn bè. Những người này âm thầm tác động đến những tiềm năng tiềm ẩn của chúng ta, những tiềm năng tiềm ẩn sẽ bộc lộ hoặc chịu ảnh hưởng của họ.

Trong việc tầm cầu Phật Pháp, vì vậy điều này trở nên cần thiết để chúng ta chọn người thầy hướng dẫn và bạn đồng hành của chúng ta, những người tiêu biểu, ít nhất một phần, những phẩm chất cao quý mà chúng ta tiếp thu do có tu tập Phật Pháp. Điều này đặc biệt cần thiết cho chúng ta trong giai đoạn đầu của sự phát triển tinh thần, khi những nguyện vọng đạo đức của chúng ta vẫn còn rõ rệt và tế nhị, có thể bị tổn thương trở nên suy thoái bởi sự lưỡng lự trong thâm tâm hoặc sự làm nản lòng từ những người quen người mà không chia sẻ lý tưởng của chúng ta. Trong giai đoạn đầu, tâm trí của chúng ta giống như con tắc kè hoa , thay đổi màu sắc tùy theo nền của nó. Giống như con tắc kè hoa này đổi thành màu xanh lá cây khi ở trong cỏ và màu nâu khi trên mặt đất, cũng vậy chúng ta trở thành những ngu ngốc khi chúng ta liên kết với những kẻ ngu ngốc và hiền nhân khi chúng ta liên kết với những bậc hiền nhân. Nội tâm thay đổi thường không xảy ra ngay lập tức; Nhưng dần dần, bằng cách tăng nhẹ đến mức bản thân chúng ta không thể nhận diện được chúng, tính cách của chúng ta trải qua một sự biến đổi mà cuối cùng có thể cho thấy dấu hiệu bi thảm đáng chú ý.

Nếu chúng ta kết giao chặt chẽ với những người nghiệp ma túy, đuổi bắt quyền lực, sự giàu có và danh vọng, chúng ta không nên nghĩ rằng chúng ta sẽ vẫn không bị ảnh hưởng bởi những ngông cuồng đó:mà theo thời gian tâm chúng ta sẽ dần dần hướng đến cái kết tương tự. Nếu chúng ta kết giao chặt chẽ với những người như vậy, khi chúng ta không chịu thua sự kém quan tâm về mặt đạo đức, sống cuộc sống thoải mái làm cho thích hợp với thói quen hàng ngày, chúng ta cũng sẽ bị dừng lại trong hàng rào thông thường.Nếu chúng ta mong muốn đạt đến mức độ cao nhất - đến đỉnh cao của trí tuệ và giải thoát siêu việt - thì chúng ta phải kết giao với những bậc tương ứng với cao qúi. Thậm chí nếu chúng ta không may mắn tìm được những người bạn đã tu tập đạt đến bậc cao, chúng ta cũng có thể tin rằng mình có may mắn nếu chúng ta cùng đi trên con đường tu tập với một vài người bạn tâm linh chia sẻ lý tưởng của chúng ta và cố gắng hết sức để nuôi dưỡng những phẩm chất cao quý của Giáo Pháp trong trái tim họ.

Khi chúng ta đặt câu hỏi như thế nào biết được người bạn chân chánh, như thế nào để phân biệt người thầy chân chánh từ người thầy bất chánh, Đức Phật cho chúng ta lời khuyên rõ ràng nhất. Trong bài kinh Tiểu Kinh Mãn Nguyệt MN 110), Đức Phật Ngài dạy sự khác biệt giữa tình bạn của người xấu và người tốt. Người xấu chọn bạn và người đồng hành của mình là những người không có đức tin, tư cách của họ thiếu sự hổ thẹn và sợ hãi về đạo đức, những người không có kiến thức về Phật Pháp, những người lười biếng và không ý thức, và những người không có trí tuệ. Hậu quả của việc lựa chọn những người bạn bất chánh như vậy làm người thầy cho mình, người bất chánh có kế hoạch và hành động đưa đến sự tổn hại cho mình, vì lợi ích của người khác, và hại của cả hai, và người đó gặp buồn phiền và đau khổ.

Ngược lại, người tốt chọn bạn và người đồng hành những người có đức tin, những người có sự hổ thẹn và sợ hãi về đạo đức, những người được học trong Giáo Pháp, tinh tấn trong việc tu tập tâm, chánh niệm và có trí tuệ .Thường xuyên gần gủi những người bạn tốt như vậy, xem họ như những người thầy thông thái và là người hướng dẫn, người tốt theo đuổi những phẩm chất giống như lý tưởng của mình và hấp thu chúng vào mình. Do đó, trong khi đang dần dần tự giải thoát mình, người đó trở thành gương sáng cho người khác. Một người như vậy có thể cung cấp cho những người lạc đường trong bóng tối một mô hình cảm hứng để thi đua, và một người bạn khôn ngoan để hướng dẫn và tư vấn.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét